ਈਰਾਨ : ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਅਰਦਾਸ ’ਚ ਪਹੁੰਚੇ 3 ਪੁੱਤਰ, ਪਰ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਮੋਜਤਬਾ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਵਧਾਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚਿੰਤਾ

ਈਰਾਨ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤਹਿਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਉਮੜ ਪਿਆ। ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਇਮਾਮ ਖੋਮੇਨੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਮੋਸੱਲਾ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਭਾ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਬੇਹੱਦ ਭਾਵੁਕ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਖਮੇਨੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ—ਮਸੂਦ ਖਮੇਨੀ, ਮੈਸਮ ਖਮੇਨੀ ਅਤੇ ਮੁਸਤਫਾ ਖਮੇਨੀ—ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਤਾਬੂਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕੱਠੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ’ਤੇ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋਂ ਭਰਾ ਬੇਹੱਦ ਭਾਵੁਕ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝ ਰਹੇ ਸਨ।
ਈਰਾਨੀ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੇ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੇ ਤਾਬੂਤ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਲੀ ਪੱਗ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਾਬੂਤ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਹੋਏ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਨਾਬਾਲਗ ਪੋਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਈ ਬੇਟੀ ਬੁਸ਼ਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ) ਦੇ ਤਾਬੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਅੰਤਿਮ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਅਨ, ਸੰਸਦ ਸਪੀਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘੇਰ ਗਾਲਿਬਾਫ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਅਹਿਮਦ ਵਹੀਦੀ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1 ਕਰੋੜ (10 ਮਿਲੀਅਨ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਇਸ ਸੋਗ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਮੋਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋਜਤਬਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ (ਸਰਵਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ) ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਤਾਂ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮੋਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਖੁਦ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਲੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ (ਮੋਸਾਦ) ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਡਰੋਨ ਜਾਂ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਕਾਰਨ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਪੋਰਜਮਸ਼ੀਦੀਆਨ ਨੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਹੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ।
ਈਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 1989 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2026 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ 86 ਸਾਲਾ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ 7 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਬਾਕਸ ਹੇਠ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਤਹਿਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੋਗ ਮਾਰਚ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਈਰਾਨ ਦੇ 5 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਸਮਾਗਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਬੂਤ ਨੂੰ ਇਰਾਕ ਸਥਿਤ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 9 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਮਾਮ ਰਜ਼ਾ ਦਰਗਾਹ ਵਿਖੇ ਪੂਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।