ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗਿਆਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਧਵ–ਰਾਜ ਠਾਕਰੇ ਅਤੇ ਐਨਸੀਪੀ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਰੋਸ ਮਾਰਚ

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉੱਧਵ ਠਾਕਰੇ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨਵਨਿਰਮਾਣ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਾਜ ਠਾਕਰੇ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮਾਰਚ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਵਿਰਾਟ ਗਰਜਨਾ ਮੋਰਚਾ’ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਮੁੱਖ ਮੰਗ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗਿਆਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ/ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਐਸਆਈਆਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ।
ਮਾਰਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮੈਟਰੋ ਸਿਨੇਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਬੀਐਮਸੀ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ (ਯੂਬੀਟੀ) ਅਤੇ ਐਮਐਨਲੈਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਐਨਸੀਪੀ ਦੇ ਆਗੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿਰੰਗਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਐਸਆਈਆਰ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਐਸਆਈਆਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 9.78 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2.06 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨਿਯੂਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ—ਜਿਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾ ਮਿਲਣਾ, ਮੌਤ ਜਾਂ ਪਤਾ ਬਦਲਣਾ।
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ: 2.06 ਕਰੋੜ ਨਾਮ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਰਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ 2.06 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ 4 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣੀ ਹੈ।
ਉੱਧਵ ਠਾਕਰੇ ਨੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ’ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗਿਆਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ’ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ‘‘ਹਥਿਆਰ” ਕਿਹਾ। ਇਹ ਉੱਧਵ ਠਾਕਰੇ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦੋਸ਼ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਬਤ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਉੱਧਵ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਐਸਆਈਆਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਅਜਿਹੇ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਐਸਆਈਆਰ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵੋਟਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਠਾਕਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਐਨਸੀਪੀ (ਐਸਪੀ) ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਬਾਲਾਸਾਹਿਬ ਥੋਰਾਤ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਵਡੇਟੀਵਾਰ, ਜਦਕਿ ਐਨਸੀਪੀ (ਐਸਪੀ) ਵੱਲੋਂ ਜਯੰਤ ਪਾਟਿਲ, ਸ਼ਸ਼ੀਕਾਂਤ ਸ਼ਿੰਦੇ, ਜਿਤੇਂਦਰ ਆਵ?ਹਾਡ ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਸਮੇਤ ਆਗੂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਇਹ ਮਾਰਚ ਸਿਰਫ਼ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਖ ਉੱਧਵ ਅਤੇ ਰਾਜ ਠਾਕਰੇ ਦਾ ਮੁੜ ਇੱਕ ਮੰਚ ’ਤੇ ਆਉਣਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਹਾਂ ’ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਮੁੱਦੇ—ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ—’ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਉੱਧਵ–ਰਾਜ ਠਾਕਰੇ ਸਾਂਝਾ ਮਾਰਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਮੰਚ ’ਤੇ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ।